Primoszten
Miasto z portem i centrum turystycznym w przepięknym otoczeniu przyrody, chronione przed północnymi wiatrami. Leży na półwyspie między zatokami Raduca i Primosten. Głównymi zajęciami miejscowej ludności jest uprawa winorośli, drzew oliwnych, rybołówstwo i ruch turystyczny. W zatokach rozciągają się 2 duże plaże. Przed Primosztenem leży kilka pojedynczych wysepek. Na okolicznych zbocza znajdują się znane primosztenskie winnice. Miasto jest jednym z najładniejszych na wybrzeżu Adriatyckim i jest znane w całej Dalmacji ze swej turystycznej atrakcyjności. Centrum starego miasta charakteryzuje sieć wąskich uliczek a na północ i na południe leżą hotele i Marina. Na wyspie Smokvica znajduje się plaża dla nudystów. W Letnich miesiącach w Primoszten odbywają się różne uroczystości i wydarzenia kulturalne. W XVI wieku został wybudowany most, dzięki czemu połączono osiedle na wyspie z lądem. Nazwa Primosten jest pochodna od chorwackiego słowa, primostiti, co znaczy wymościć. Miasto zostało otoczone murem z wieżami, które niestety w XIX wieku zostały zniszczone. Dzisiaj Primosten połączony jest z lądem drogą prowadzącą po wale. Kościół Sw. Juraja z XV wieku został zrekonstruowany w 1760 r. Miejski port jest chroniony przed północno-wschodnimi i północno-zachodnimi wiatrami.
Trogir
Miasto z portem w najwęższej części kanału Trogir. Pierwotna część miasta leży na wyspie Ciovo, połączonej z lądem mostem z kamienia, przechodzącym nad wąską cieśniną. Dzięki swemu położeniu, zachowanym średniowiecznym wizerunkiem i licznymi zabytkami Trogir stał się znanym turystycznym miastem muzeum. Przedstawia sobą jedno z najładniejszych miast wybrzeża adriatyckiego. Miasto zwane Tragurion zostało na tym miejscu wybudowane przez Greków w III w. p. n. e. Na końcu I w. p.n.e. stało się rzymskim osiedlem Tragurium i rozwinęło się w osiedle miejskie z siecią ulic, rynkiem miejskim, budynkami sakralnymi i murami obronnymi. Również w następnych epokach miasto pojawiało się w annałach pisemnych. Po upadku imperium rzymskiego w XI w. było pod panowaniem rzeszy bizantyjskiej. W IX w. została tu zbudowana diecezja, wzniesiona w 1828 r. W 1107 r. miasto stało się autonomią węgiersko -chorwackiego państwa. W 1132 r. zostało zniszczone przez Arabów a w następnym wieku zaczęło się powoli rozwijać. W latach 1420 – 1797 było pod panowaniem Wenecji, z którego to okresu zachowało się mnóstwo budynków. W tych czasach wybudowano mur miejski, potężną twierdzę Kamerlengo z wieżą ochronną Sw. Marko, katedrę, miejski budynek z arkadiami i inne budynki, które dochowały się do dnia dzisiejszego. W latach 1797 i 1918 Trogir był pod panowaniem Austriackim, z krótką przerwą w latach 1806 – 1814, kiedy to Europę opanowali Francuzi. W tym czasie została zniszczona część muru, ale zachowały się liczne zabytki, które mówią o interesującej historii miasta. Do najważniejszych zabytków należy katedra Sw. Lovro z XIII – XV w. z kaplicą Sw. Ivana, jest to najładniejszy renesansowy budynek w Dalmacji, zbudowany w latach 1468 – 1497. Miejskie mury z bramą główną, mniejsza bazylika Sw. Barbary z IX albo X wieku, najstarsza zachowana budowla w mieście, kościół Sw. Ivana Krstitelja (Sw. Jana Chrzciciela) z 1270 r., klasztor benedyktyński z kościołem Sw. Nikola, klasztor dominikański (z XIV w.) z kościołem Sw. Dominika i miejski budynek z arkadiami z 1308 r. Z całości zachował się pałac Cipiko, pałac Lucic i pałac Garagnin-Fanfogna z miejskim muzeum. Bogate ścieżki historii Trogiru są przedstawione w muzeum Sakralnym sztuki i w muzeum miejskim. Przechadzka labiryntem wąskich uliczek i małych rynków w pierwotnej części miasta jest niezapomnianym wrażeniem w średniowiecznej atmosferze. Stare miasto Trogiru na wyspie zostało wpisane na listę światowego kulturalnego dziedzictwa UNESCO.
Split
Miasto z portem na półwyspie pomiędzy zatoką Kastela i morskim kanałem Split. Split jest ekonomicznym, transportowym, kulturalnym i naukowym centrum Dalmacji z siedzibą regionu o nazwie Split Dalmacja. Z prawie 200 000 obywatelami jest największym miastem w chorwackiej części wybrzeża Adriatyckiego. Split ma dobrą komunikację samochodową i kolejową z resztą kraju. W Splicie znajduje się również lotnisko międzynarodowe. Do regularnych międzynarodowych linii promowych należy połączenie Split – Ancona i Rijeka – Zadar – Split – Stari Grad – Korcula – Sobra – Dubrovnik – Bari i dalej państwowe Split – Rogac (Solta), Split – Supetar (Bracz), Split – Vis, Split – Stari Grad (Hvar) i Split – Hvar – Vela Luka (Korcula) – Uble (Lastvovo). Port promowy do przewozu pasażerów znajduje się w miejskiej części portu Gradska Luka, gdzie znajdziemy zarząd portu, międzynarodowe morskie przejście graniczne i biuro celne. Na wybrzeżu tego pulsującego turystycznego miasta znajdziemy kilka hoteli, plaży i 5 marin. Split oferuje dużo zabytków kulturalnych, znajdują się tu archeologiczne, etnograficzne, morsko-przyrodnicze, historyczne muzea, galeria Mestrovic i Teatr Narodowy. Wierzchołek wzgórza Marjan (175 m n.p.m.) w zachodniej części półwyspu wraz z najpiękniejszym parkiem w Splicie i ogrodem zoologicznym oferują wspaniały widok tak na miasto jak i na jego okolice i wyspy. Poprzednikiem Splitu była siedziba Aspalathos, prowadzona przez handlarzy greckich w dobrze chronionej zatoce. W II i III dziesięcioleciu naszej ery znajdowały się tu prawdopodobnie rozległe budowle, według źródeł łacińskich osada nosiła nazwę Spalatum. Majestatyczny pałac, wybudowany około r. 300 n. e. przez rzymskiego cesara Diocletianem, był budowlą dominującą nad miastem. Na planach i zdjęciach lotniczych Splitu łatwo można rozpoznawać pierwotne stare miasto, umieszczone na placu wspaniałego pałacu. Zachowany został mur otaczający pałac. W czasie rozwoju średniowiecznego Splitu Pałac Dioclatiana zaczął zmieniać się w ruiny. Na początku VII w. zostało zniszczone sąsiednie miasto Salona, niektórzy obywatele schronili się wtedy w zrujnowanym pałacu. Upadek Salony rozpoczął rozwój średniowiecznego Splitu tak wewnątrz jak i na zewnątrz rzymskich murów. Do znanych zabytków w Diocletainovym pałacu należy kościół Sw. Duje, który był mauzoleum, chrzcielnicą (kiedyś to była katedra Jupitera), dziedziniec, westybul, podziemne korytarze pod pałacem, 4 pałacowe bramy, pałac gotycki Papalic (teraz muzeum miejskie) i inne zabytki. Najważniejszymi pamiątkami oprócz pałacu jest były ratusz, klasztor i kościół Sw. Frane, stary chorwacki kościół Sw. Nikola i mnóstwo innych. Miasto i pałac cesarza znajdują się na liście światowych kulturalnych zabytków UNESCO.
Wyspa Biszevo (Biševo)
Wyspa w Dalmacji centralnej 4 km na południowy-zachód od wyspy Vis. Najwyżej położona jest Strazbenica (239 m n.p.m.). Kilku stałych i kilka sezonowych mieszkańców żyje w małych osiedlach między winoroślami i gajami z drzew oliwnych. Wybrzeże jest otoczone małymi, z morza dostępnymi jaskiniami, z których najbardziej znana jest Modra Szpilja w zatoce Balun. Odkryta została w 1884 r. i była porównana z zatoką Grotta Azzurra na wyspie Capri we Włoszech. Jaskinia ma długość 31 m a szerokość 17 m. Morze ma tu głębokość 18 m Promienie słoneczne, które docierają do jaskini, łamią się i odbijają się od dna oświetlając jaskinię srebrno niebieskim światłem. Dzięki temu fenomenowi, najbardziej wskazanym czasem do odwiedzenia jaskini jest czas między 9:30 a 11:30. Jaskinia jest dostępna z łodzi z morza, można tu nurkować i przepłynąć bramą podwodną do jaskini. Dużo domów na wyspie można wynająć. Znajduje się tutaj również klasztor benedyktyński Sw. Silvestara, który został założony w 1050 r, ale 200 lat później został opuszczony, z powodu niebiezpeczeństwa najazdu piratów. Mnisi się przenieśli do miasta Komiza na wyspie Vis. Można stanąć na kotwicy w szerokiej, otwartej zatoce Mezuporat, w głębokości 8 m. Przy małym nabrzeżu są miejsca do cumowania, ale niestety są często zajęte. Zatoka Mezuporat jest punktem wyjściowym do wizyty w jaskini Modra Szpilja. Porat (albo Biszevska luka) to wąska zatoka z piaszczystą plażą i małym portem o głębokości 1,5 m na jej końcu. Z powodu płytkiego morza jachty nie mogą kotwiczyć blisko plaży. W zatoce wieją południowo-zachodnie i zachodnie wiatry, w tym wypadku poleca się wypłynięcie z zatoki.
Hvar
Miasto położone na wyspie o tej samej nazwie z portem w malowniczej zatoce na północno-zachodnim wybrzeżu. W Dalmacji jedno z największych i najchętniej odwiedzanych miast i ośrodków turystycznych. Rozgłos osiągnął dzięki przeciętnym 2715 godzinom światła słonecznego w roku i dzięki przepięknemu błękitnemu morzu. Miasto, jako całość zostało ogłoszone zabytkiem. Stary rynek z katedrą jest jednym z najpiękniejszych w Dalmacji. Ruch turystyczno-wypoczynkowy miał swój początek w, 1903 r., kiedy został zbudowany pierwszy hotel. W czasie sezonu zimowego hotele oferują swoim gościom specjalne zniżki, w razie gdyby pojawił się śnieg czy mgła lub gdyby temperatura powietrza spadła poniżej zera stopni. W mieście znajduje się połączenie promowe Split – Hvar – Vela Luka – Uble, ale tylko dla przewozów pasażerskich, nie przewożą samochodów. Rozkwit Hvaru rozpoczął się w późnym średniowieczu. W XIII wieku Hvar został siedzibą diecezji. W XV wieku pierwotne stare miasto zostało otoczone murem, z którego do czasów dzisiejszych pozostała tylko zachodnia brama miejska z 1454 r. Twierdza Szpanjol zostala zbudowana w 1557 r., na wzgórzu na miejscu zamku miejskiego. Około r. 1810 Francuzi zbudowali twierdzę Napoleona (teraz obserwatorium astronomiczne i stacja sejsmograficzna) na wzgórzu Sveti Nikola i twierdzę Baterija niedaleko klasztoru franciszkańskiego na przylądku. Arsenał, największa architektoniczna pamiątka Chorwacji, zostaławybudowana między 1579 i 1611. Tutaj odbywały się galery. Piętro, które zostało przybudowane w 1612, jest dzisiaj najstarszą halą teatralną w Europie. Dzisiejszy budynek arsenału zawiera galerię nowoczesnej sztuki. W centrum miasta stoi późno renesansowa katedra Św. Stjepan z XVI i XVII w. i renesansowy pałac biskupi z muzeum. Na rynku, przed katedrą, stoi miejska fontanna z 1520 r., klasztor franciszkański i kościół z 1471 r. Wszystkie zabytki znajdują się w południowo-wschodniej części miasta. Kościół jest bogato zdobiony, w środku znajduje się muzeum z kolekcją artystyczną. Były klasztor dominikański z kościołem Św. Marka z XIV w. zawiera również kolekcję archeologiczną. Do dalszych zabytków należą kuranty renesansowe z XVI wieku z dzwonem z 1562 r. i miejski budynek z arkadami z 1479 r. w samym mieście, i renesansowa letnia rezydencja dramaturga Hanibala Luciee za murem miejskim.
Port jest narażony na południowe i południowo-zachodnie wiatry, które powodują wysokie fale i mogą uszkodzić łodzie. Jachty mogą zostać przycumowane w specjalnie oznaczonym obszarze przy nabrzeżu o głębokości 4 m. O ile nie ma miejsca, możemy zarzucić kotwicę obok innych jachtów. Na południe od miasta Hvar znajduje się stacja benzynowa (Kriżna luka), ale głębokość morza w tym miejscu nie przekracza 1,5 m. Istnieje wiele powodów, z powodu których nie jest wskazane cumowanie ani stawanie na kotwicy w tym porcie.
Igrane
Osiedle turystyczne z portem na Riwierze Makarskiej na południowy-wschód od osiedla Podgora. Znajduje się ono na półwyspie, na jego południowo-wschodniej stronie, w zatoce Igrane. Znajduje się tam długa półtorakilometrowa piaszczysta plaża.
Do dnia dzisiejszego zachował się romański sarkofag i nisza ołtarzowa średniowiecznego kościoła. Na wybrzeżu stoi barokowa letnia siedziba rodziny Szimic-Ivaniszevicz z XVIII wieku. Wieża Żale została wybudowana w XVII wieku, jako ochrona przed najazdami Turków. Kościół barokowy z XVII wieku góruje nad wioską, a bazylika Św. Mihovila z XI lub XII w. znajduje, się jeszcze wyżej – w gajach drzew oliwnych.
Za główką portową, która chroni dostępu do portu przy głębokości około 3,5 m, znajduje się nabrzeże. Można stanąć na kotwicy za główką portową na głębokości około 5 m. Port jest narażony na wiatry południowe.
Makarska
Miasto to wraz z portem jest ośrodkiem ruchu turystycznego na 60 kilometrowej Riwierze Makarskiej, która rozciąga się na południe do osiedla Gradac. Regularny transport promowy łączy miasto z wyspą Brac (Sumartin). Makarska tak jak Hvar ma jednakową ilość dni słonecznych, pamiętać jednak należy że w zimie wieje tutaj w silnych porywach wiatr bora. Do głównych zajęć miejscowej ludności należy rolnictwo, uprawa winogron, drzew oliwnych, owocowych oraz przemysł artykułów spożywczych, rejsy morskie, rybołówstwo i ruch turystyczny. Półokrągłe miasto leży na wybrzeżu pod stromymi wzgórzami masywu górskiego Biokovo. Stare miasto ma wygląd śródziemnomorski, natomiast nową część tworzą hotele, restauracje i sklepy. Półtorakilometrowa długa plaża w zatoce Donja Luka jest otoczona parkiem i lasami sosnowymi na północnym zachodzie. Ośrodek sanatoryjny Biokovka oferuje różne gatunki terapii. Historia Makarskiej rozpoczęła się w wiosce Makar około jednego kilometra od miasta albo raczej w rzymskim osiedlu Muccurum, które zostało rzekomo zburzone przez Ostrogotów w 1548 r. Makarska została opanowana przez Neretvany, potem przez rodziny z Bośni Kotromaio, Turków, Wenecjan i Austriaków. Trwało to do 1918 r. Osiedle było wykorzystywane przez Austriaków, którzy je używali do kotwienia swoich łodzi. Pierwszy hotel został zbudowany w 1914 r. Dzisiejsze stare miasto rozwinęło się w XVII i w XVIII. w., wokół głównego rynku i kościoła parafialnego św. Marka z XVIII w. Na rynku stoi posąg pisarza z okresu oświecenia, mnicha franciszkańskiego (Andrija Kacic Miosie). Obwodnica prowadzi od wybrzeża około półwyspu Svete Petar. Niedaleko przylądka Osejava na południe od portu stoi klasztor franciszkański z 1400 r., którego wygląd współczesny pochodzi z 1614 r. Kościół klasztorny ma galerię. Muzeum mięczaków przedstawia obszerny zbiór morskich muszli (około 10 000 eksponatów).
Port jest narażony na wiatry południowe i południowo-zachodnie. Łodzie można cumować do mola portowego albo przy długim nabrzeżu o głębokości morza pomiędzy 2 i 5m. W zachodniej części portu leży klub portowy z rampą spustową i 3 tonowym dźwigiem. Można także stanąć na kotwicy w zatoce Donja Luka, która jest narażona na wiatry z zachodniej i północno-zachodniej strony.
Brela
Osada na Makarskiej Riwierze pod masywem górskim Biokovo. Jest polecana, jako jeden z najbardziej atrakcyjnych turystycznych celów w Dalmacji. Gęsty las sosnowy ciągnie się wzdłuż plaży żwirowej. Otoczenie jest charakterystyczne dzięki gajom drzew oliwnych, marasco-czereśniowych, źródlanej wodzie do picia i bardzo dobrym winom. Na południowo-wschodnim stoki znajduje się osiedle Baszka Voda. Pierwsze wzmianki o osiedlu Brela pochodzą z X wieku, jako Berulia. Współczesne osiedle zostało zbudowane niedawno, z napływem ludności do wiosek pod masyw górski Biokovo. W miejskim porcie możemy przycumować łódź do nabrzeża, przy którym mamy głębokość około 4 m i przy dwóch molach z głębokością 2 i 3 m.
Marina Brela Soline – oprócz łodzi miejscowych otwarta jest dla odwiedzających jachtów morskich.. Do dyspozycji jest 150 miejsc postojowych, oraz 15 miejsc na lądzie. Głębokość morza marinie wynosi do 5 m. Marina chroniona jest przed wiatrami 80 metrowym długim molem nabrzeżnym z przyłączami wodnymi i elektrycznymi. Część nabrzeża północnego jest zarezerwowana dla łodzi miejscowych.
Omisz (Omiš)
Miasto z portem w przepięknym ujściu rzeki Cetina, przez którą zbudowany jest nowoczesny most. Ludność tej miejscowości zajmuje się głównie rolnictwem, rybołówstwem, przemysłem tekstylnym, przemysłem artykułów spożywczych i obsługą ruchu turystycznego. Stara i nowa część miasta są od siebie oddalone. Stare miasto Omisz znajdujące się pod stromymi gołymi skalistymi cyplami i charakteryzuje się siecią wąskich uliczek i małych ryneczków. Na zachód stąd rozciąga się długa, bo prawie kilometrowa piaszczysta plaża z szeroką mielizną wytworzoną przez namulisko rzeki Cetiny. Piaszczyste plaże ciągną się też od osiedla Stanici na południowy-wschód. Niedalekie osiedla wzdłuż południowo-wschodniego wybrzeża takie jak Stanici, Celina, Mimice, Marusici i Pisak są odpowiednim celem dla spokojnego wakacyjnego pobytu i oferują zakwaterowanie w apartamentach lub w prywatnych pokojach. Teren ten był już bardzo dawno temu osiedlony. W wiosce Barak niedaleko miasta Omisz znajdują się resztki osiedla rzymskiego Oneum. W średniowieczu Omisz był miastem dominacji chorwackiej z fortem i niechlubnie był znany, jako twierdza piratów. Pod panowanie Wenecji dostał się w połowie XV w. Resztki twierdzy Starigrad (Fortica) znajdują się na skalistym występie nad miastem i pochodzą z tamtych czasów. W starym miejscie zachowała się część miejskiego muru z bramą miejską. Do kilku budynków z okresu baroku z XVI wieku należy kościół Sw. Mihovil z 1629 r. z bogatą dekoracją i klasztor franciszkański. Dom z okresu renesansu zawiera kolekcję miejskiego muzeum. Na prawym brzegu rzeki Cetina stoi preromański kościół Św. Petar z X stulecia, który jest jednym z najciekawszych kościołów tego okresu w całej Dalmacji.
Port jest narażony na wiatry bora, który wieją w silnych porywach z kilku stron. Wysokie falowanie powodują również fale południowe. Przycumować łódź można do zagiętego mola portowego o głębokości morza 3m.
Zaostrog
Osiedle z portem przy spokojnej zatoce w Riwierze Makrskiej na północny-zachód od Plocza. Stworzony jest z dwóch części, stare części ulokowanej pod stromymi zboczami masywu górskiego Biokovo (Viter 769 m n.p.m.) i nowej części ulokowanej na wybrzeżu. Plaże są piaszczyste i w okolicy pokryte są lasami sosnowymi i gajami drzew oliwnych. Klasztor Franciszkański z XVI lub XVII wieku zawiera kolekcję etnograficzną, bibliotekę i archiwum.
