Split
Miasto z portem na półwyspie pomiędzy zatoką Kastela i morskim kanałem Split. Split jest ekonomicznym, transportowym, kulturalnym i naukowym centrum Dalmacji z siedzibą regionu o nazwie Split Dalmacja. Z prawie 200 000 obywatelami jest największym miastem w chorwackiej części wybrzeża Adriatyckiego. Split ma dobrą komunikację samochodową i kolejową z resztą kraju. W Splicie znajduje się również lotnisko międzynarodowe. Do regularnych międzynarodowych linii promowych należy połączenie Split – Ancona i Rijeka – Zadar – Split – Stari Grad – Korcula – Sobra – Dubrovnik – Bari i dalej państwowe Split – Rogac (Solta), Split – Supetar (Bracz), Split – Vis, Split – Stari Grad (Hvar) i Split – Hvar – Vela Luka (Korcula) – Uble (Lastvovo). Port promowy do przewozu pasażerów znajduje się w miejskiej części portu Gradska Luka, gdzie znajdziemy zarząd portu, międzynarodowe morskie przejście graniczne i biuro celne. Na wybrzeżu tego pulsującego turystycznego miasta znajdziemy kilka hoteli, plaży i 5 marin. Split oferuje dużo zabytków kulturalnych, znajdują się tu archeologiczne, etnograficzne, morsko-przyrodnicze, historyczne muzea, galeria Mestrovic i Teatr Narodowy. Wierzchołek wzgórza Marjan (175 m n.p.m.) w zachodniej części półwyspu wraz z najpiękniejszym parkiem w Splicie i ogrodem zoologicznym oferują wspaniały widok tak na miasto jak i na jego okolice i wyspy. Poprzednikiem Splitu była siedziba Aspalathos, prowadzona przez handlarzy greckich w dobrze chronionej zatoce. W II i III dziesięcioleciu naszej ery znajdowały się tu prawdopodobnie rozległe budowle, według źródeł łacińskich osada nosiła nazwę Spalatum. Majestatyczny pałac, wybudowany około r. 300 n. e. przez rzymskiego cesara Diocletianem, był budowlą dominującą nad miastem. Na planach i zdjęciach lotniczych Splitu łatwo można rozpoznawać pierwotne stare miasto, umieszczone na placu wspaniałego pałacu. Zachowany został mur otaczający pałac. W czasie rozwoju średniowiecznego Splitu Pałac Dioclatiana zaczął zmieniać się w ruiny. Na początku VII w. zostało zniszczone sąsiednie miasto Salona, niektórzy obywatele schronili się wtedy w zrujnowanym pałacu. Upadek Salony rozpoczął rozwój średniowiecznego Splitu tak wewnątrz jak i na zewnątrz rzymskich murów. Do znanych zabytków w Diocletainovym pałacu należy kościół Sw. Duje, który był mauzoleum, chrzcielnicą (kiedyś to była katedra Jupitera), dziedziniec, westybul, podziemne korytarze pod pałacem, 4 pałacowe bramy, pałac gotycki Papalic (teraz muzeum miejskie) i inne zabytki. Najważniejszymi pamiątkami oprócz pałacu jest były ratusz, klasztor i kościół Sw. Frane, stary chorwacki kościół Sw. Nikola i mnóstwo innych. Miasto i pałac cesarza znajdują się na liście światowych kulturalnych zabytków UNESCO.
